Kalkınma Ekonomisti Bartu Soral: Türkiye üretim krizi yaşıyor

Üretimi artırmadan krizden çıkılamayacağını söyleyen Bartu Soral, dışa bağımlılığın yüksek olduğu kesimlerde yatırımların bir an evvel yapılması gerektiğini vurguladı.

Enflasyondaki artışla birlikte Türk Lirası’ndaki erimenin engellenememesi, gözleri iktisat idaresine çeviriyor. Başta ABD olmak üzere merkez bankalarının faiz artışları hızlandırılırken, iktidarın bu noktada ne yapacağı merak ediliyor. Türkiye’nin meselesinin faiz olmadığını söz eden Kalkınma Ekonomisti ve Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı eski Müdürü Bartu Soral, pek çok sorunun bir ortada olduğunu, bunların yalnızca faizle çözülemeyeceğini söyledi.

KEYFİNİ BEKLEYEMEZ

Bir üretim krizi yaşandığını vurgulayan Soral, dışa bağımlılığın yüksek olduğu bölümlerde yatırımların bir an evvel yapılması gerektiğini kaydetti.

Soral, “Türkiye Cumhuriyeti özel bölümün keyfini bekleyecek durumda değil. Biz bu sineması bir kez daha, siyah beyaz seyretmiştik. 1923’te başladı sinema, 1930’a geldiğimizde baktı ki Mustafa Kemal Atatürk özel kesim yatırım yapmıyor, halbuki Türkiye’nin çok acil fabrikalara muhtaçlığı var, adım atıldı. Üretmek, dış alımı durdurmak zorundaydı. 10 yılda, 1930’dan 1940’a kadar 44 fabrika kuruldu” dedi. Petrokimya dalından örnek veren Soral, “TÜPRAŞ’ı, Petkim’i, Petrol Ofisi’ni Devlet Planlama Teşkilatı 1960’larda entegre bir sistem olarak planladı, yatırımını yaptı. Zira petrokimyanın hammaddesi naftadır. Petrokimya naftayı 1’e alır, işler 5’e satar. Yani kârlılığı çok yüksek bir sektör” dedi.

Bartu Soral

Teknoloji üretecek beyinler yetiştirilmiyor

PISA’da 50’nci sırada olan ve dünyanın birinci 500 üniversitesinde okulu olmayan Türkiye’nin bir eğitim sorunu olduğunu söyleyen Bartu Soral, teknoloji üretecek beyinlerin yetiştirilmediğini belirtti. Türkiye’nin emek ağır dallarda dış ticarette kâr ettiğini tabir eden Soral, “Teknoloji açığını kapatmadan istersen faizi bin baz puan artır, sonuç değişmez” dedi. Türkiye’nin bir yol haritasının olmadığını da kaydeden Soral, “Önümüzdeki 5-10 yılda hangi dallarda bölgesel ve global rekabete gireceğiz? Başı kesik tavuk üzere yönetilen bir ekonomi” diye konuştu.

Mustafa Kemal Atatürk Sümerbank Basma Fabrikası açılışı sonrası fabrikayı gezerken. 09.10.1937

Atatürk planlama aklıyla hareket etti

Neoliberalizmin Türkiye’yi 1980’den beri teslim aldığını söz eden Bartu Soral, kamu kurumlarının çok uluslu şirketlere satılmasının dayatıldığını söyledi. “Ekonomi dediğimiz şey, kıt kaynakların yanlışsız kaynaklara yönlendirilmesidir” diyen Soral, önümüzdeki 12 ayda dış borca 180 milyar doları anapara ve faiz, 40 milyar dolar da cari açık olmak üzere 220 milyar dolar ödeneceğini hatırlatarak, şöyle konuştu: Bu kadar dış borç aldınız. Pekala, bu dış borcu yaratan tesisleri neden yapmadınız, ithalata pürüz olmadınız? Kendisini Amerika’nın neoliberalizmine kaptırmayan planlama aklı ne yapar? Atatürk işte onu yaptı.”

TÜRKİYE’NİN İKTİSADINI FABRİKALARLA ŞAHA KALDIRDI
Atatürk, demirden şekere, dokumadan çimentoya kadar her sanayi kısmında çok sayıda fabrika yaptırdı. Pek çok alanda ülkenin dışa bağımlılığını bitirdi. Türkiye’nin iktisadını şaha kaldırdı.

10 yılda 450 milyar dolar gitti

TÜPRAŞ, Petkim ve Petrol Ofisi’nin ortasındaki entegre sistemin evvel parçalandığını, sonra özelleştirildiğini anlatan Bartu Soral, şöyle konuştu: “Mükemmel bir işletme modeliyle karşımıza çıkacak dendi. Sonuç, Petkim özelleştirilirken ne kadar üretim yapıyorsa bugünkü artışı yüzde 5 ve iç piyasanın petrokimya gereksiniminin yalnızca yüzde 15’ini karşılayabiliyor. Bu sebeple güçten sonra Türkiye’nin en büyük ithalatı petrokimyayadır. 10 yılda 450 milyar dolar toplam ödeme yapıldı.”

Yüzlerce fabrika, milyonlarca metrekare arazi satıldı

1986’da başlayan özelleştirmeler, 2002 yılında hızlandı. AKP’nin iktidara geldiği tarihe kadar yalnızca 8 milyar dolarlık özelleştirme yapılmıştı. Fakat AKP iktidarları devrinde Türkiye’nin en pahalı fabrikaları birer birer elden çıkarıldı. 2002-2022 ortasındaki AKP hükümetleri devrinde toplam özelleştirme ölçüsü 63 milyar doları geçti. Yüzlerce fabrika, sanayi tesisi, maden ocağı, liman, baraj ve kömür santrali satıldı. Bu periyotta yalnızca fabrikalar özelleştirilmedi. Birebir vakitte en pahalı topraklar de özelleştirmelerden hissesine düşeni aldı. Son 20 yılda en az 300 milyon metrekare Hazine toprağı de tıpkı formda özelleştirildi. Kamunun elinde çok az kurum kaldığı için, AKP son periyotta Ege ve Akdeniz kıyılarındaki kıymetli Hazine topraklarını de satışa çıkararak kaynak yaratmaya çalışıyor.

ATATÜRK YAPTI


Yorum yapın